Hướng dẫn phân tích cấu tứ và hình ảnh trong bài thơ

icon-time3/11/2023

Cấu tứ và hình ảnh là một trong những yếu tố quan trọng góp phần tạo nên sự thành công của các tác phẩm văn học xuất sắc. Sau đây, mời các em cùng Topbee tìm hiểu bài viết hướng dẫn phân tích cấu tứ và hình ảnh trong bài thơ.

Hướng dẫn phân tích cấu tứ và hình ảnh trong bài thơ

Hướng dẫn phân tích cấu tứ và hình ảnh trong bài thơ - ảnh 1

Bước 1: Đọc kĩ tác phẩm thơ cần phân tích, nắm được nội dung chính của bài thơ, phong cách sáng tác của nhà thơ để nắm được cách viết và sử dụng ngôn từ của tác giả. 

- Học sinh cần đọc kĩ văn bản thơ trước khi đi vào phân tích để có thể cảm nhận tốt nhất ý nghĩa và thông điệp mà tác giả muốn truyền đạt 

- Nhờ vào đó có thể phân tích kĩ hơn về cấu tứ và hình ảnh trong bài thơ

Bước 2: Tìm hiểu về khái niệm cấu tứ và hình ảnh trong bài thơ 

+ Cấu tứ có thể xem là linh hồn, là cốt lõi và là mô hình chính cho tác phẩm, nhờ vào cấu tứ mà người đọc có một vị trí đứng, thế nhìn bao quát để có thể cảm nhận toàn bộ tác phẩm. Chính cấu tứ đã giúp cho người đọc và tác phẩm đến gần với nhau hơn, nhờ đó mà người đọc có thể hiểu và dành cảm xúc nhiều hơn cho tác phẩm.

+ Hình ảnh trong thơ là những hình ảnh đẹp được tác giả gửi gắm vào trong tác phẩm, đây là nơi mà tác giả thoả sức sáng tạo, đặt vào trong đó cảm xúc và suy nghĩ, giúp người đọc cảm nhận được những điều hay, những điều mới lạ.

Bước 3: Tìm hiểu về tầm quan trọng, tác dụng của cấu tứ và hình ảnh trong bài thơ

+ Tác dụng của cấu tứ: Đây là nơi phản ánh ý nghĩa và cảm xúc của bài thơ, qua cấu tứ, người đọc cảm nhận được tư duy mới lạ, độc đáo và khác biệt của người cầm bút. Đồng thời cũng khiến bài thơ thêm phần hấp dẫn, thu hút, khiến người đọc nhớ mãi không quên.

+ Tác dụng của hình ảnh: Gợi ra cho người đọc nhiều liên tưởng, tạo sự ấn tượng và tăng phần ý nghĩa cho bài thơ

Bước 4: Đi vào phân tích bài thơ theo cấu tứ và hình ảnh

+ Theo cấu tứ:

Cần phân tích bài thơ theo các luận điểm chính của bài, theo mạch cảm xúc xuyên suốt cả bài thơ để tìm ra cấu tứ của bài.

+ Xác định mối quan hệ giữa các câu trong bài, giữa các đoạn thơ với nhau, các biện pháp tu từ (Thường gặp như: Ẩn dụ, hoán dụ, so sánh…), âm điệu và nhịp điệu chính trong bài, từ đó dễ dàng phân tích bài thơ theo cấu tứ.

Ví dụ như trong bài thơ Từ ấy, cấu tứ của bài được xuyên suốt từ nhan đề của tác phẩm, qua nhịp điệu và mối quan hệ giữa các câu, người đọc cảm nhận được tâm hồn mới lạ, được khai sáng và giác ngộ theo lý tưởng cách mạng của Tố Hữu, là mạch ngầm liên kết toàn bộ bài thơ với bạn đọc. 

Hướng dẫn phân tích cấu tứ và hình ảnh trong bài thơ - ảnh 2

- Theo hình ảnh:

+ Cần tìm ra những hình ảnh tiêu biểu, nổi bật, mới lạ mà tác giả gửi gắm vào trong tác phẩm.

+ Phân tích hình ảnh ấy trên nhiều phương diện, giải thích tại sao tác giả lại đưa hình ảnh ấy vào bài thơ? Tầm quan trọng của hình ảnh thơ ấy? Hình ảnh thơ này có đại diện cho điều gì hay mang ý nghĩa gì hay không?

+ Cần phân tích cái hay, cái mới lạ và độc đáo của hình ảnh thơ

Ví dụ như trong bài Tràng Giang, Huy Cận đã vận dụng hình ảnh “Củi một cành khô lạc mấy dòng”, không vận dụng các hình ảnh ước lệ tượng trưng, chỉ sử dụng một hình ảnh đơn sơ, giản dị, hết sức tầm thường nhưng lại gợi cho người đọc rất nhiều suy nghĩ về thân phận trôi nổi, lênh đênh, gặp nhiều trắc trở của số kiếp con người. Đây chính là điểm mới lạ trong việc sử dụng hình ảnh thơ.

Bước 5: Cần tìm hiểu bài thơ trên nhiều phương diện khác nhau, phân tích những điểm mới do cấu tứ và hình ảnh trong bài thơ mang lại

- Nhờ vào cấu tứ và hình ảnh mà bài thơ được thổi vào một làn gió mới, mang cảm hứng mới và đặc biệt, ghi dấu ấn trong trái tim bạn đọc. 

- Các em cần phải phân tích sâu vào những đặc điểm trên để có thể cảm nhận được tác dụng và ý nghĩa của cấu tứ và hình ảnh.

Phạm Kim Chi
Đánh giá bài viết
Đặt câu hỏi
icon-make-question icon-make-question